Françoise Stephan: "Ses richesses en font une terre que les bretons voyageurs quittent souvent pour mieux revenir.."


Il était une fois deux femmes... L'une moderne, libre, intelligente, experte en communication, l'autre c'est moi, je n'en dirais donc pas plus. La première est venue de Turquie répondant à l'invitation de Kemal, ancien collègue de travail venu s'installer en Bretagne. L'autre est une bretonne pure souche (pur beurre dirait on en Bretagne). 


Le courant passe immédiatement entre Ayşe Gülay et Françoise. La méditerranéenne va découvrir avec délectation le bout du monde, la fin de la terre (Finistère), ses maisons en pierres de schiste ou en granit, ses villages, sa forte identité, ses spécialités culinaires... 

Ses richesses en font une terre que les bretons voyageurs quittent souvent pour mieux revenir. La bretonne vous dirait que cette terre vous attire comme un aimant, qu'elle ramène à elle ceux qui ont souhaité un temps s'en éloigner et leur montre chaque jour que, dans le chaos des tempêtes, face à la splendeur de ses couchers de soleil ou perdu dans les monts imprégnés de légendes, elle ensorcelle!

Par ou commencer ?
La mer.
A ne pas rater, la cote de granit rose avec son chao de rochers dont les formes vous évoqueront surement animaux, objets et autres profils de personnages célèbres. Le sentier des douaniers longe les amas rocheux et les criques ou l’eau transparente (mais fraiche) vous invite  à la baignade. 

La petite plage de St Guirrec est une splendeur. L’oratoire héberge une statue du Saint. La légende dit que les filles célibataires peuvent tenter de planter une aiguille dans le nez de la statue. Si l’aiguille reste plantée la femme se mariera avant la fin de l’année !

Il faut attendre la marée basse ! l’eau se retire et découvre d’innombrables rochers, laissant place aux enfants qui en profitent pour pêcher des crevettes roses avec leur haveneau (petit filet de pèche fixé à un manche en bois). Lors des grandes marées quand la mer recule encore plus, les pêcheurs à pied ramassent, palourdes, coques et autres coquillages succulents.

La Presqu’ile de Crozon
Elle se jette dans l’océan atlantique. On y accède par le pont de Térénez, magnifique pont à haubans dont la construction à pris fin en 2015. Il surplombe l’Aune et un cimetière de bateaux de la marine nationale. Une fois traversé, avant de s’engager sur la presqu’ile, les moines de l’abbaye de Landevenec vous accueil sur un site calme et propice à la méditation. On y trouve également les meilleures pâtes de fruits fabriquées par les moines eux même!
 
Passé ce pont, les trois pointes de la croix ; Pointe des Espagnols, Pointe de Pen Hir et Cap de la chèvre vont vous époustoufler (dans ce mot retenez souffle! inutile de passer chez le coiffeur avant de vous y rendre, ça décoiffe!) 

Un bon bol d’air iodé et le cri des mouettes, des paysages fabuleux, le parfum des ajoncs, le sable fin qui glisse entre vos doigts et la ritournelle du curé de Camaret... tous vos sens seront en émoi! Parole de bretonne!

Pont Aven, la cité des peintres.
Comme je me suis déjà complètement égarée alors que mes écrits devaient seulement, retracer ce que nous avons voulu faire découvrir à Ayşe, je vais terminer la visite par le joli village de Pont Aven. Notre  invitée aime l’art. Nous ne pouvions passer à coté de ce petit  écrin à l’architecture typique dont les ruelles accueillent d’innombrables galeries d’artistes peintres ou sculpteurs. 

Une musée vient d’ouvrir ses portes mais nous sommes passés trop tôt. Au XIXème siècle, Paul Gauguin l’impressionniste y effectua quelques séjours durant lesquels il se laissa emporté par les nuances de couleurs du ciel de la pierre et de l’eau.  

"Les Laveuses à Pont Aven", Gaugin, 1886
Et si on parlait des bretons ?
Attention! je vais me dévoiler là! Comme la majorité des bretons, je suis très fière de mon identité culturelle. Dans une période ou la mondialisation nous permet tout juste d’exister en tant qu’individu, grâce à  ma spécificité culturelle je me sens quelqu’un de singulier. 

J’existe à travers l’héritage de mes ancêtres. Cet héritage transparait déjà dans ma façon de m’exprimer. Pensant parler français, j’utilise parfois sans le savoir, des mots ou des expressions qui ne s’entendent que chez nous! Par exemple, le mot « avec »: Alors qu’un français dira, « tu vas bien? », le breton dira, « ça va bien avec toi? ». Ces différences qui trouvent leurs origines dans la langue bretonne peuvent amener à des quiproquos plus que douteux! : En français correct: « Le médecin lui a prescrit de rester couchée », chez les bretons : « Elle est au lit avec le docteur »…

Qu’est ce que je mange? 
Des crêpes et des galettes bien sur ! mais nous avons aussi notre couscous breton, le kig a farz, du far de blé noir cuit dans un sac en toile lui-même plongé dans un bouillon avec des légumes, du lard et du jarret de porc. Je vous propose un petit kouign amann en dessert? C’est le dessert le plus calorique du monde! sucre, farine, beurre, salé bien sur,  en sont les principaux ingrédients, un vrai régal faite moi confiance! Bref, comme vous le constatez nos spécialités tiennent bien au corps, il faut au moins ça pour supporter la rudesse du climat breton!

On passe à la météo? 
Il parait qu’il pleut tout le temps en Bretagne. Eh bien les bretons disent toujours qu’en Bretagne il ne pleut que sur les c… je vous laisse deviner. Plus sérieusement, nous sommes effectivement bien arrosés. Les dépressions qui nous viennent d’Irlande viennent souvent lécher les cotes bretonnes, l’avantage c’est que la campagne est toujours très verte! Moi je vis dans le Léon, région Nord Ouest de la Bretagne. Ici, nous avons une spécificité, le Gulf Stream, courant marin océanique, il adoucit le climat.



Les printemps sont précoces chez nous et cette douceur nous permet de cultiver des légumes primeurs. Nous récoltons choux fleurs, artichauts et pommes de terre nouvelles plus tôt que partout en France. On appelle d’ailleurs ce secteur « la ceinture dorée », notre trésor à nous étant issus de la terre. Nous sommes à l’origine des paysans et nos producteurs de légumes dessinent la campagne au gré du passage de leurs charrues. 

Si vous venez vous promenez ici, ne ratez pas le jardin exotique de Roscoff (ville corsaire). Au printemps, vous assistez à une explosion de fleurs originaires du monde entier ! Avec ses plantes exotiques le jardin cache un autre trésor, des protées, fleurs originaire d’Afrique du Sud, très bien adaptée au micro climat de la cote.


Désolée, je n’ai pas fini! Les jeunes bretons aiment faire la fête! Evidement, je ne passerais pas sous silence (tiens encore une phrase négative, à la bretonne !) Les fezt noz (fête de nuit), sorte de bal ou l’on danse sur des musiques folkloriques jouées par des bombardes, bignous et autres instruments typiquement de chez nous. La région est aussi très riche en festivals en tout genre. Le plus connu de tous est le festival des » Vieilles Charrues » qui rassemble des artistes du monde entier. Cette grande fête a lieu chaque année au mois de juillet sur la commune de Carhaix en centre Bretagne.

J’aimerais vous quitter sur une note romantique… ou pas! La Bretagne est une terre de légendes. Son histoire, ses origines celtes, ses sites mystérieux comme le site mégalithique de Carnac ou les landes des monts d’Arrée ont inspiré des histoires étranges, peuplées d’êtres protecteurs ou maléfiques comme les elfes ou l’Ankou (la mort). Mais là, ferme les yeux Ayşe et rêve…. De tout ce que nous pourrions découvrir encore si tu reviens, toi mon amie, sur ma terre natale, la BRETAGNE.


*********************************************************************************
En Turc (Türkçesi)

Françoise Stephan: Zenginlikleri  insanın içine öylesine işlemiştir ki, genellikle hep geri dönmek üzere gurbete çıkar gezgin bretonlar. 

Bir varmış bir yokmuş, iki kadın varmış…. Biri modern, özgür, akıllı ve iletişimde uzman, diğeri ben, fazla söze ne hacet. Birincisi Bretonya’ya (Fransa’nın Atlas Okyanusu’na doğru uzanan bölgesi) yerleşen eski iş arkadaşı Kemal’in davetine Türkiye’den icabet eden. Diğeri su katılmamış Breton. Bretonya’da dendiği gibi « katıksız tereyağ». 

Ayşe Gülay ve Françoise kaynaşıverdiler hemen. 

Akdenizli misafir, dünyanın bir ucunu, karanın bittiği yer Finistere’in (Bretonya'nın en ucundaki vilayet) kil taşı ya da granitten evlerini, şehirlerini, güçlü kimliğini, yemeklerini iştahla keşfedecek. 

Zenginlikleri insanın içine öylesine işlemiştir ki, genellikle hep geri dönmek üzere çıkmışlar gurbete gezgin bretonlar. 

Bu topraklar sizi bir mıknatıs gibi çeker, bir süreliğine bile uzaklaşmak isteyenleri, her zamanki muhteşemliği, bitmez tükenmez fırtınaları, görkemli gün batımları geri getirir.
Nereden başlamalı ?
Deniz'den..
Çoğunlukla hayvana, değişik nesnelerin ve tanınmış kişilerin profillerini andıran karmaşık kızıl granit kıyıları kaçırılmamalı. Budist tapınaklarını andıran kayalık, berrak ama buz gibi suyu olan bükleri kateden Gümrükçü Patikası (eski zamanlarda gümrük muhafaza memurlarının deniz trafiğini takip ettikleri kıyı patikası) sizi  denize girmeye davet eder. Ufacık St. Guirrec plajı bir harikadır. Bekar kızlar küçük dua yerindeki aziz heykelinin burnuna bir iğne saplamaya çalışırlar. Efsaneye göre iğne düşmez kalırsa o yılın sonuna kadar evleneceklerdir!


Med cezir zamanında denizin çekilmesini beklemek gerek! Ortaya çıkan sayısız kayanın arasında su, yerini balık ağından yapılmış küçük kepçeleriyle kırmızı karides avlayan çocuklara bırakır. Büyük gelgitlerde su öylesine geri çekilir ki, balıkçılar yürüyerek türlü türlü deniz kabuklusu toplarlar.

Crozon Yarımadası
Atlantik Okyanusu'na doğru uzanır. 2015'de biten görkemli Terenez asma köprüsüyle ulaşılır. Köprü, Aune nehrinin ve donanmanın gemi mezarlığının üstünden geçer. Köprüden çıkar çıkmaz, yarımadaya girmeden,  sizi, meditasyona uygun sakinliği ile Landevenec Manastırı ve rahipleri karşılar. Rahipler tarafından yapılan leziz meyva ezmeleri de orada bulunur.

Bu köprüyü geçtikten sonra, haçın üç köşesi, Ispanyol Burnu, Pen Hir Burnu ve Keçi Burnu soluğunuzu keser. (Gitmeden önce saçınızı yaptırmanın hiç alemi yok, nasılsa darmadağın olacak..)

Bol iyotlu hava ve martıların çığlıkları, harika doğa manzaraları, katır tırnaklarının kokusu, parmaklarınızın arasından akan kum, çapkın halk şarkısı Camaret’nin Rahibinin nakaratı tüm duyularınızı harekete geçirir! Breton sözü! 

Pont Aven, ressamlar şehri
Konuyu şimdiden çok dağıttım, halbuki sadece Ayşe’ye göstermek istediklerimizle sınırlı olacaktı, şirin Pont Aven kasabası ile bitireceğim. Misafirimiz sanatı seviyor. Sokakları sayısız ressam ve heykeltraş galerileriyle dolu olan, bu küçük  mücevher çekmecesinden bahsetmemek olmaz. Çok yeni bir de müze açılıyor. Çok erken gelmişiz. Gezemedik. Dokuzuncu yüzyılda, empresiyonist Paul Gaugin, burada suyun, ışığın ve kayaların renklerinin nüanslarını işlediği günler geçirmiş..
Ya  bretonlardan bahsedersek?
Dikkat! İşte burada övünmeden duramam! Bretonların çoğu gibi kültürel kimliğimle gurur duyuyorum. Şu dönemde küreselleşme sadece kişi olarak  var olmamıza izin verirken, kültürel özelliklerim sayesinde kendimi çok özel biri olarak hissediyorum. Atalarımın mirasını taşıyarak yaşıyorum. Bu miras kendimi ifade ederken hemen ortaya çıkar. Fransızca konuştuğumu düşünerek, bazen farkında olmadan sadece bizde duyulan sözcük ve deyimleri kullanırım. Örneğin “avec” -ile – bağlacı. "Nasılsın?" sorusunu bir fransız “tu vas bien?”, bir breton “ça va bien avec toi?” (kendinle nasıl gidiyor?) diye sorar. Breton dilinden gelen bu farklılıklar bazen komik ifadelere neden olabilirler, düzgün fransızcanın “doktor kesin istirahat verdi”  söylemi breton ağzında “doktorla yatağa girdi" oluverir!

Ne yiyelim? 
Krep ve galeta (siyah unla yapılanı) elbette! Ama bizim de  breton usulu bir kuskusumuz var, kig a farz: türlü sebzeler, domuz yağı, domuz inciği üzerinde tülbentte siyah buğday unu. Tatlı olarak size bir kouing aman ısmarlayayım mı? Dünyanın en kalorili tatlısı! Şeker, un, yağ, tuzlu tabii ki, başlıca malzemeler... inanın bana gerçek bir şölen!

Anlaşıldığı gibi yediklerimiz üstümüzde kalıyor, en azından breton ikliminin sertliğine dayanmak için gerekli.

Hava durumuna geçelim mi?
Bretanya'da her zaman yağmur yağdığı sanılır. Oysa bretonlar, Bretanya'da sadece ahm..ların -tahmin etmeyi size bırakıyorum- üstüne yağmur yağar derler. Şaka bir yana iyi ıslanırız. İrlanda üzerinden sık sık  gelen alçak basınçlar breton kıyılarını yalar. Bunun iyi yanı, etraf hep yemyeşildir. Ben kuzey batı Bretanya'da, Leon yöresinde yaşıyorum. Burada özel bir durum var, Gulf Stream okyanus akıntısı, iklimi yumuşatır. İlkbahar bize erken gelir, ve bu ılımanlık turfanda sebze yetiştirmemizi sağlar. Fransa'nın diğer yerlerinden daha çok lahana, enginar ve taze patates elde ederiz. Toprağın bize hazine bahşettiği bu yöreye “Altın Kuşak” denir. Kökenimiz çiftçidir, sebze yetiştiricilerimiz isteseler de istemeseler de sabanlarıyla resimlerler kırları..

Buralara gezmeye gelirseniz bir korsan şehri olan Roscoff’un egzotik bahçesini unutmayın. İlkbaharda dünyanın dört bir tarafından gelen çiçeklerin patlamasına tanık olursunuz. Egzotik bitkilerinin yanı sıra, bahçe başka bir hazineyi de saklar, Güney Afrika'nın, yöresel  koşullara çok iyi uyum sağlamış protea çiçeklerini.. 

Üzgünüm daha bitirmedim. Genç bretonlar eğlenmeyi çok severler. Doğal olarak tüm gece boyunca gayda, sipsi gibi tipik çalgılarımız eşliğinde dans ettiğimiz fest nozdan bahsetmeden geçmeyeceğim.  Bölge festival açısından zengindir. En çok bilineni temmuz ayında dünyanın her tarafından sanatçıları toplayan, Carhaix kasabasının Vieilles Charrues  (Eski Sabanlar)  festivalidir.

Sizi romantik -belki de değil- şekilde  rahat bırakmak istiyorum.. 
Bretonya bir efsaneler diyarıdır. Tarihi, kelt kökenleri, gizemli yerleri, megalitik Carnac ören yeri ya da Arree tepeleri fundalıkları gibi, koruyucu ya da meşum varlıklarla, hava perisi ya da Ankou (ölüm) ile  dolu hikayelerin,  ilhamı olur. Tam burada dur Ayşe, gözlerini kapat ve hayal et... Sen arkadaşım, eğer bir daha gelirsen, doğmuş olduğum bu topraklarda, BRETONYA’da  kimbilir daha neler keşfedecağiz..

Yorumlar

Ayın en çok okunanları:

Ömer Muz: "Resmettiğim İstanbul, Sait Faik’in, Orhan Veli’nin, Salah Birsel’in İstanbul’u...

Oniki Adalar'ın üç gülü: Symi, Leros, Kalymnos

Biorezonans nedir? Op. Dr. Hasan İlkehan: "Biorezonans geleceğin tıbbı olarak adlandırılabilir..."

Cem Şen: "Eğer bir öğreti, özünü bir parçacık bile yitirmeden her koşula uyum sağlayabiliyorsa o zaman gerçek bir öğreti demektir."

Thassos Adası: Yanıbaşımızdaki tatil cenneti

Sıdıka Rodop: "Mücevher tasarımında zamansızlık, işlevsellek, yenilikçilik kavramları biraradadır."

Bu Blogda Ara